Αρχείο
Με τη συστηματική κινηματογράφηση των τοπικών συγκροτημάτων που πέρασαν από το Θέατρο, αλλά και με πολλές επιτόπιες έρευνες στα χωριά, σχηματίστηκε ένα μοναδικό σε μέγεθος και σε αξία αρχείο. Με βάση το αρχείο αυτό ελέγχεται σήμερα η πιστότητα των χορών που παρουσιάζονται στις παραστάσεις, ώστε να μην αποκλίνουν από το πρωτότυπο. Το αρχείο συμπληρώνεται από μια βιβλιοθήκη με 10.000 βιβλία και άρθρα για τον χορό, την Εθνογραφία και άλλα συναφή θέματα.
Ενα εξίσου πλούσιο αρχείο διατηρείται για την παραδοσιακή μουσική. Από τις ηχογραφήσεις που έγιναν σε στούντιο έχει εκδοθεί η μεγαλύτερη σειρά που υπάρχει στην δισκογραφία δημοτικής μουσικής: 50 δίσκοι με τραγούδια και χορευτικά κομμάτια από όλες τις περιοχές της Ελλάδας. Εχουν επίσης εκδοθεί πάνω από 50 βιβλία σε διάφορες γλώσσες, προγράμματα, κάρτες και βιντεοκασέτες. Πρωτοπόρο διεθνώς και στα πολυμέσα, το θέατρο εξέδωσε ένα CD-ROM για τις παραδοσιακές φορεσιές και μία σειρά 7 CD-ROM με 14.000 έργα τέχνης για τον χορό που εικονογραφούν την παγκόσμια ιστορία του.
Με επιχορήγηση από την Ευρωπαϊκή Ενωση και το Υπουργείο Πολιτισμού δημιούργησε και εμπλουτίζει συνεχώς τον Πανδέκτη του Ελληνικού Χορού, μια τεράστια τράπεζα πληροφοριών που μέρος της μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει στο πόρταλ www.dance-pandect.gr
Τα γραφεία, η ιματιοθήκη και τα αρχεία στεγάζονται σε ένα 5όροφο ιστορικό κτίριο στην Πλάκα, μαζί με το εκθετήριο, μια αίθουσα διαλέξεων και το εργαστήριο συντήρησης φορεσιών. Το κτίριο ήταν η κατοικία του διεθνούς φήμης άγγλου ιστορικού της Ελληνικής Επανάστασης George Finley.
Συνέδρια
Παγκόσμιο Συνέδριο για την Ερευνα του Χορού
Πρόκειται για το μεγαλύτερο γεγονός στο χώρο της μελέτης του χορού. Είναι η καλύτερη ευκαιρία για να παρουσιαστούν πρωτοποριακές εργασίες σε ένα μεγάλο κοινό επαγγελματιών, δασκάλων χορού, χορογράφων, ερευνητών, κριτικών και διοργανωτών. Προσεγγίζει όλες τις μορφές του χορού, τόσο καλλιτεχνικά όσο και επιστημονικά.
Τα Παγκόσμια Συνέδρια του CID παρακολουθούν κατά μέσο όρο 400 ειδικοί από 40 χώρες των 5 ηπείρων (πολλαπλάσιοι από ό,τι σε ένα σύνηθες διεθνές συνέδριο).
Διοργανώνεται από το Χοροθέατρο “Δόρα Στράτου” και τα Τμήματα Αθηνών και Πειραιώς του CID σε συνεργασία με την Εκτελεστική Γραμματεία του Διεθνούς Συμβουλίου Χορού CID UNESCO. Είναι υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού, του Υπουργείου Παιδείας, του Δήμου Αθηναίων, της Περιφέρειας Αττικής και της Εθνικής Επιτροπής UNESCO.
Διενεργείται με διεθνείς προδιαγραφές και είναι αυστηρά μη-κερδοσκοπικό. Δεν υπάρχουν προσκεκλημένοι ομιλητές ή ακροατές – η εγγραφή είναι απαραίτητη.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει:
- Ανακοινώσεις πρωτότυπων ερευνητικών εργασιών με επιστημονική μεθοδολογία.
- Μαθήματα χορού
- Παραστάσεις χορευτικών σχημάτων
- Διαλέξεις, προβολές και συζητήσεις
- Εκθέσεις και πωλήσεις βιβλίων, δίσκων, ειδών που ενδιαφέρουν τους χορευτές
- Επισκέψεις σε σχετικούς χώρους, όπως μουσεία ή σχολές χορού
- Βραδιές όπου οι σύνεδροι μπορούν να γνωριστούν καλύτερα.
Το Συνέδριο απευθύνεται κυρίως σε άτομα που ασχολούνται συστηματικά με το χορό, μέσα σε πνεύμα που ενθαρρύνει την ενεργό συμμετοχή των συνέδρων και διευκολύνει τις άτυπες συζητήσεις.
Οι σύνεδροι παίρνουν με την εγγραφή τους έναν μεγάλο σάκκο χορευτή με βιβλία, έντυπα και δώρα. Γλώσσα εργασίας είναι τα αγγλικά, άλλες γλώσσες μπορούν να χρησιμοποιηθούν.
Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να δηλώσουν έγκαιρα στη γραμματεία. Οι εργασίες και οι προτάσεις πρέπει να υποβληθούν ένα μήνα πριν από την έναρξη (πλήρες κείμενο, σύμφωνο με τις προδιαγραφές) για έγκριση από την Επιστημονική Επιτροπή και ένταξη στο πρόγραμμα.
Εκθέσεις
29/04/2011
Στα πλαίσια του παγκόσμιου εορτασμού της Ημέρας του Χορού ο Χορευτικός και Λαογραφικός Σύλλογος Στιμάγκας «Θύαμις» σε συνεργασία με το Θέατρο Ελληνικών Χορών «Δόρα Στράτου» παρουσίασε αυθεντικές παραδοσιακές νυφικές φορεσιές από τη συλλογή του Θεάτρου «Δόρα Στράτου» την Παρασκευή 29 Απριλίου 2011 ώρα 19:30 στον πρώην κινηματογράφο «Αμόρε» στο Ζευγολατιό.
Η εκδήλωση είναι υπό την αιγίδα του Δήμου Βέλου-Βόχας.
09-12/10/2009
1st America’s Greek Dance and Choral Competition, Chicago, USA
Presenting a part of the collection of authentic traditional costumes of the Dora Stratou Theatre. Greek Orthodox Metropolis of Chicago, World Council of Hellenes Abroad, USA Region. Angeliki Christofilopoulou, Adamantia Angeli, Marina Christofaki.
13-14/12/2008
Σπίτι του Χορού, στην Πλάκα, Σχολείου 8
Το πιτοπάζαρο του Θεάτρου «Δόρα Στράτου». Δεκάδες διαφορετικές πίτες από διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Μαριγούλα Κρητσιώτη.
08-09/10/2007
Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki, Βαρσοβία, Πολωνία
Παρουσίαση 20 παραδοσιακών φορεσιών, σεμινάριο χορού, διαλέξεις. Μαρία Τζίμκα, Αγγελική Χριστοφιλοπούλου, Αδαμαντία Αγγελή, Μαριγούλα Κρητσιώτη, Ολυμπία Αγαλιανού, Σάββας Χατζηγεωργίου, Γιώτα Κωνσταντίνου, Μάρτζυ Ρούκη
07/12/2006
Σπίτι του Χορού, στην Πλάκα, Σχολείου 8
Εκθεση κεντημάτων των μαθητριών παραδοσιακού κεντήματος του Θεάτρου “Δόρα Στράτου”. Κέρασμα με μεζέδες και γλυκά από τις κεντήστρες. Δασκάλα κεντήματος είναι η κα. Δήμητρα Παπουτσοπούλου
18/07/2006
Χαϊδελβέργη Γερμανίας
Εκθεση φορεσιάς από την ιματιοθήκη μας στα πλαίσια εκδήλωσης για την Ελλάδα από Die Initiative zur Förderung der Griechischen Kultur in Eidelberg. Αγγελική Χριστοφιλοπούλου.
03/02/2006
Μορφωτικός Σύλλογος Θρακιωτών Επαρχίας Νέστου, Χρυσούπολη Καβάλας
Εκθεση θρακιώτικης φορεσιάς. Μανώλης Ιωαννίδης.
31/01/2006
Σπίτι του Χορού, στην Πλάκα, Σχολείου 8
Εκθεση εργόχειρων μαθητριών του Θεάτρου «Δόρα Στράτου», με τη διδασκαλία της Δήμητρας Παπoυτσοπούλου
21/08/2005
Νομαρχία Τρικάλων
Παρουσίαση παραδοσιακής φορεσιάς.
05/06/2005
Θέατρο “Δόρα Στράτου”, Λόφος Φιλοπάππου
Παρουσίαση 25 αυθεντικών φορεσιών από τη συλλογή του Θεάτρου, για την Ενωση Ελληνίδων για την Οικογένεια και τη Νεότητα.
18/03/2005
Θέατρο Κολεγίου Αθηνών
Βραδιά ελληνικής παραδοσιακής φορεσιάς με το Θέατρο Ελληνικών Χορών “Δόρα Στράτου”. Λύκειο του Κολλεγίου Αθηνών, Λύκειο του Κολλεγίου Ψυχικού, Επιτροπές Γονέων και Γονέων Αποφοίτων, για το Ταμείο Υποτροφιών.
28/10/2004 – 30/01/2005
Musée des Tissus et des Arts Décoratifs, Lyon, Γαλλία
Μεγάλη έκθεση ελληνικών φορεσιών από τη συλλογή του θεάτρου.
07-15/10/2004
Σπίτι του Χορού, στην Πλάκα
Εγκαίνια έκθεσης κεντημάτων, των μαθητριών παραδοσιακού κεντήματος του Θεάτρου “Δόρα Στράτου”.
12/09/2003
Πάρκο “Ανδρέας Παπανδρέου”, Σελεπίτσαρι
Παρουσίαση αυθεντικών φορεσιών από τη συλλογή μας σε συνεργασία με τον Δήμο Κερατσινίου. Μαρία Τζίμκα και Αγγελική Χριστοφιλοπούλου.
15/05/2003
Σπίτι του Χορού, στην Πλάκα, Σχολείου 8
Εγκαίνια έκθεσης κεντημάτων των μαθητριών παραδοσιακού κεντήματος του Θεάτρου “Δόρα Στράτου” με θέμα “Σαρακατσάνικη βελονιά”. Στη συνέχεια κέρασμα.
Δασκάλα κεντήματος είναι η κα. Δήμητρα Παπουτσοπούλου.
03/02/2003
Γραφείο ηπειρώτικου συλλόγου
Κοπή πίτας με παρουσίαση της ηπειρώτικης γυναικείας φορεσιάς (Ζαγόρι, Κόνιτσα και Σούλι) από τη συλλογή μας. Μαρία Τζίμκα, Αγγελική Χριστοφιλοπούλου.
09/03/2002 – 15/03/2002
Εθνογραφικό Μουσείο Βελιγραδίου, Σερβία
Μεγάλη έκθεση 40 αυθεντικών φορεσιών από τη συλλογή μας.
18/08/2001
Σύλλογος Φιλίππων Φυσιολατρών Σιάτιστας, “Σιατιστόνα 2001”
Παρουσίαση νυφικής φορεσιάς. Μαρία Σιώνη, Αγγελική Χριστοφιλοπούλου, Γιάννης Καραγιάννης
17/12/2000
Αγρίνιο
Παρουσίαση νυφικής φορεσιάς. Μαρία Σιώνη, Δήμητρα Σιώνη, Αγγελική Χριστοφιλοπούλου κ.α.
03/09/2000
Χορευτικός Ομιλος Νάουσας Πάρου
Εκθεση νυφικής φορεσιάς. Μ. Σιώνη, Δ. Σιώνη, Α. Χριστοφιλοπούλου, Ν. Πλακίδας, Α. Αγγελή
15/04/2000
Φιλοπρόοδος Ενωση, Χορευτικό Εργαστήρι, Ξάνθη
Διάλεξη “Η λαϊκή φορεσιά” και παρουσίαση 22 νυφικών φορεσιών. Μ. Σιώνη, Α. Χριστοφιλοπούλου, Α. Αγγελή
17-20/02/2000
19ο ετήσιο φεστιβάλ FDF, Σαν Χοσέ Καλιφόρνια ΗΠΑ
18/02/2000: διάλεξη-επίδειξη
19/02/2000: σεμινάριο κεφαλοδεσίματος
20/02/2000: επίδειξη-παρουσίαση φορεσιών
Μαρία Σιώνη, Αγγελική Χριστοφιλοπούλου, Αδαμαντία Αγγελή
13-14/11/1999
Αίθουσα τελετών Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Παρουσίαση νυφικών φορεσιών του Θεάτρου.
29/04/1999
International Women’s Club, Athens Hilton
Επίδειξη φορεσιών. Ματίνα Παπούλια, ομιλία, Μαρία Σιώνη, ιματιοθήκη.
20/04/1988
Ξενοδοχείο “Μεγάλη Βρετανία”
Ζωντανή παρουσίαση νυφικών φορεσιών από νεαρές κυρίες της αθηναϊκής κοινωνίας. Παρόντες: Μελίνα Μερκούρη, Μάνος Χατζιδάκις, Γιάννης Τσαρούχης κ.ά. Επιμέλεια Δροσούλας Βασιλείου-Ελλιοτ.
Φεστιβάλ
Το Θέατρο “Δόρα Στράτου” φιλοξενεί μια σειρά από εκδηλώσεις, όλες με την υποστήριξη του Διεθνούς Συμβουλίου Χορού CID (www.CID-world.org)
- “Αγγελική” Παγκόσμιο Φεστιβάλ Χορού, 3-5 Ιουνίου 2024
- 2o Παγκόσμιο Φεστιβάλ Ινδικού Χορού, 15-17 Ιουλίου 2024
- “Αναπάλη” Παγκόσμιο Φεστιβάλ Χορού, 22-24 Ιουλίου 2024
- “Εμμέλεια” Παγκόσμιο Φεστιβάλ Χορού 23-25 Σεπτεμβρίου 2024
Περιοδικό
Τα εκατοστήσαμε !
Οταν ξεκινούσαμε το 1991 κανείς δεν μας ευχήθηκε: “Να τα εκατοστήσετε!” – θα το παίρναμε για ειρωνία. Εκατό τεύχη δεν είναι λίγα. Ιδιαίτερα σε έναν χώρο αδικημένο και περιθωριακό όπως ο χορός. Είναι άθλος.
Ομως τα χρόνια πέρασαν, το ένα τεύχος έφερνε το άλλο, όλα έγιναν συνήθεια, τα μέλη το ζητούσαν, ανησυχούσαν όταν αργούσε να τους έρθει με το ταχυδρομείο, μας ενεθάρρυναν με την αγάπη τους. Ξεκίνησε σαν ένα δίχρωμο φυλλαδιάκι και γρήγορα έγινε έγχρωμο 32 σελίδων. Ελάχιστοι είναι εκείνοι που έχουν την πλήρη σειρά.
Μας στέλνουν δεκάδες περιοδικά του χορού από όλο τον κόσμο. Τους στέλνουμε κι εμείς το δικό μας καμαρώνοντας ότι είναι το καλύτερο (με τα δικά μας κριτήρια βέβαια). Τα περισσότερα είναι μονόχρωμα. Κανένα δεν μπορεί να μας πλησιάσει στην εικονογράφηση: εμείς βάζουμε έργα τέχνης ενώ οι άλλοι βάζουν φωτογραφίες. Εμείς βάζουμε άρθρα μελετητικά, ενώ οι άλλοι βάζουν ειδησεογραφία. Δεν γράψαμε ποτέ περιγραφές για παραστάσεις που έγιναν ή προπομπούς για παραστάσεις που θα γίνουν – αυτά δεν είναι παρά αναμασήματα από τα δελτία τύπου που μοιράζουν οι ενδιαφερόμενοι.
Δεν πέσαμε τόσο χαμηλά ώστε να εκθειάζουμε προσωπικότητες του χώρου περιμένοντας να μας το ανταποδώσουν, όπως κάνουν άλλα έντυπα. Δεν ξεσκεπάσαμε τους αμέτρητους που αντέγραψαν από εμάς κείμενα ή ιδέες για να γράψουν άρθρα, ερευνητικές ανακοινώσεις, ακόμα και διδακτορικές διατριβές, “ξεχνώντας” να μας αναφέρουν στις πηγές τους. Δεν διστάσαμε να κάνουμε αυστηρή κριτική, ακόμα και σε άτομα που εκτιμούμε τη δουλειά τους. Πικράναμε φίλους επιστρέφοντάς τους χειρόγραφα που δεν ταίριαζαν με τη γραμμή που θέλαμε να κρατήσουμε.
100 τεύχη χωρίς να πάρουμε ούτε δραχμή επιχορήγηση ή χορηγία από κανέναν. Διαφημίσεις ελάχιστες έως καθόλου, κι αυτές σε τιμή κάτω του κόστους για να βοηθήσουμε τα μέλη. Κανείς δεν πήρε αμοιβή για να γράψει, ή για ο,τιδήποτε άλλο. Η Αναστασία έκανε τη σελιδοποίηση και τα τρεχάματα με τους τυπογράφους, η Αντα τις διορθώσεις και την επιλογή της εικονογράφησης, εγώ την επιμέλεια της ύλης. Κατά καιρούς βοηθούσαν μερικοί άλλοι. Μια μικρή παρέα που προσφέρει από μεράκι και που σε καμιά στιγμή δεν διανοήθηκε να τα παρατήσει.
17 χρόνια όμως είναι πολλά. Ολα άλλαξαν στο μεταξύ, και πρώτα οι άνθρωποι του χορού. Τότε υπήρχε δίψα για μάθηση, έφεση στην έρευνα, προβληματισμοί, ενθουσιασμός. Οι νεώτεροι έχτιζαν τον κόσμο του χορού, που δεν υπήρχε πριν. Χορός υπήρχε πάντα, αλλά δεν ήταν συγκροτημένος, δεν ήταν ένα “συνάφι”, δεν υπήρχαν θεσμοί. Τώρα οι μεν νεώτεροι ψάχνουν να βολευτούν, οι δε παλαιότεροι έχουν βολευτεί κάπου, και – το χειρότερο – δεν μπορούν να εμπνεύσουν ενθουσιασμό στους νεώτερους. Οπότε κι αυτοί γίνονται μεροκαματιάρηδες, προχειρολόγοι, αναπαραγωγοί ανούσιων κινήσεων. Η αναζήτηση της ποιότητας εξαφανίζεται.
Τι νόημα έχει να συνεχίζεις ένα περιοδικό για σκεπτόμενους χορευτές όταν η μόδα είναι να μη σκέφτεσαι; Χορεύεις για διασκέδαση ή για να ζήσεις ή για να γίνεις για λίγο κάποιος άλλος (όπως είπε εύστοχα ο Maurice Béjart), αλλά δεν ενδιαφέρεσαι για παραπάνω: για το χορό στο σύνολό του, το χορό σαν έννοια, σαν κοινωνικό φαινόμενο, σαν παιδεία. Τα γούστα του κοινού άλλαξαν, θέλει το ρηχό, το εύκολο, το άρπα-κόλλα, καταπίνει αμάσητα όσα του σερβίρουν. Οι εφημερίδες προβάλλουν τον εμπορικό χορό, αυτόν που ελέγχεται από τους παραγωγούς, αυτόν που στηρίζεται στη βεντετοποίηση και στη διαφήμιση. Αυτόν που είναι προϊόν της βιομηχανίας του θεάματος, όπως ακριβώς έγινε νωρίτερα και σε μεγαλύτερο βαθμό με τη μουσική.
Δεν μας πειράζει να είμαστε ο αντίλογος, η εξαίρεση, να μείνουμε στην άκρη μαζί με τους λίγους ομονοούντες. Αλλά το σύστημα βρίσκει άλλους τρόπους για να εξουδετερώνει όσους δεν υποτάσσονται. Το δίκτυο διανομής στα περίπτερα και τα πρακτορεία ανήκει σε έναν, οπότε όλοι βρίσκονται στο έλεός του. Η “ατέλεια” έγινε τελικά μια μικρή έκπτωση στα ταχυδρομικά, τα οποία αυξάνονται συνέχεια για να καλύψουν την κακοδιαχείριση όπως σε κάθε ΔΕΚΟ. Το χαρτί είναι κι αυτό ένα είδος μονοπωλίου.
Παρ’ όλα αυτά, δεν μας πάει να εγκαταλείψουμε. Θέλουμε να το παλέψουμε ακόμα, όσο αντέχουμε. Απλώς προβληματιζόμαστε για τις λύσεις που θα μπορούσαμε να δώσουμε. Κάνουμε κλεφτοπόλεμο κρατώντας τα λιανοντούφεκα της ευαισθητοποίησης και της εμβάθυνσης, απέναντι στον τεράστιο τακτικό στρατό που χρησιμοποιεί όπλα μαζικής αποβλάκωσης. Αρα θα πρέπει να κινούμαστε συνεχώς και να ψάχνουμε.
Η κατάσταση στο χορό δεν είναι παρά μια μικρογραφία της κατάστασης στον πολιτισμό, που με τη σειρά του αντικατοπτρίζει την κοινωνία ολόκληρη – για όσους ξέρουν να διαβάζουν τα σημάδια και να διακρίνουν τους συσχετισμούς. Αυτές τις γραμμές επιρροής προσπαθούμε να φέρουμε στην επιφάνεια: από το χορό στον πολιτισμό στην κοινωνία. Σίγουρα δεν είναι εύκολο, ούτε για μας που ψάχνουμε ούτε γι αυτούς που μας διαβάζουν.
Ακόμα και σε αυτούς που δεν το πήραν ποτέ στα χέρια τους, το περιοδικό αυτό προσέφερε πολλά. Εδωσε υπόσταση στο χορό, τον έκανε υπολογίσιμο και σεβαστό. Τα 100 τεύχη πιάνουν ένα ολόκληρο ράφι στις βιβλιοθήκες κι αποτελούν μια εγκυκλοπαίδεια του χορού. Για όσους βέβαια έχουν βιβλιοθήκη στο σπίτι τους και διαβάζουν. Αυτοί είναι περίπου 500 σε όλη την Ελλάδα – γι αυτούς βγαίνει το περιοδικό. Με τους άλλους που δεν διαβάζουν αλλά νομίζουν πως δικαιούνται να έχουν γνώμη, δεν αξίζει να ασχοληθούμε.
Κατάληξη: Πώς να γίνει ώστε αυτοί οι 500 άνθρωποι του χορού να μη χάσουν την πνευματική τροφή τους, αλλά και να μην υποστούν το δυσβάστακτο κόστος μιας ποιοτικής έκδοσης; Κάθε προσφορά δεκτή.
Άλκης Ράφτης
Πανδέκτης
Ο Πανδέκτης του Ελληνικού Χορού είναι μια τράπεζα ψηφιοποιημένων τεκμηρίων και πληροφοριών που αφορούν τον ελληνικό χορό. Η τράπεζα έχει εγκατασταθεί στον εξυπηρετητή του Θεάτρου “Δορά Στράτου” στην Αθήνα. Το ομότιτλο έργο, που περιλαμβάνει την προμήθεια εξοπλισμού Η/Υ, την ανάπτυξη του πληροφορικού συστήματος, την ψηφιοποίηση-τεκμηρίωση, την έκδοση DVD και τη δημιουργία διαδικτυακής πύλης, υλοποιήθηκε με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης στο πλαίσιο του επιχειρησιακού προγράμματος «Κοινωνία της Πληροφορίας, μέτρο 1.3».
Το πληροφορικό σύστημα διατηρεί τις πληροφορίες στην γλώσσα αρχικής καταγραφής τους, είναι πολύγλωσσο, ενώ οι εκδόσεις και η διαδικτυακή πύλη είναι δίγλωσσες (ελληνικά, αγγλικά).

Η ψηφιοποίηση-τεκμηρίωση, που είναι το μεγαλύτερο υποέργο, ξεκίνησε το 2006, ολοκληρώθηκε το 2008 και θα συμπληρώνεται με νέο υλικό τα επόμενα χρόνια. Εργάστηκαν 27 άτομα και δεκάδες εθελοντές. Ο προϋπολογισμός είναι 600.000 € συγχρηματοδοτούμενος κατά 75% από το ΕΤΠΑ και κατά 25% από το ΥΠ.ΠΟ. Το Θέατρο συνέβαλε με δικούς του πόρους πέραν του εγκεκριμένου προϋπολογισμού και συνεχίζει να συμβάλει μετά την αποπεράτωση.
Το ψηφιοποιημένο και καταχωρημένο υλικό αποτελείται από:
α) Κείμενα: άρθρα, αποσπάσματα από βιβλία, ανακοινώσεις σε συνέδρια, ποιήματα, στίχοι τραγουδιών
β) Στατικές εικόνες: φωτογραφίες, χαρακτικά, έργα τέχνης, γραμματόσημα, αντικείμενα, φορεσιές, απόψεις, παρτιτούρες
γ) Κινούμενες εικόνες (βίντεο): σκηνές χορού από παραστάσεις και άλλες εκδηλώσεις, σεμινάρια, συνέδρια, διάλεξεις
δ) Ηχογραφήματα: από δίσκους, μαγνητοταινίες ή άλλες ηχογραφήσεις
ε) Μεταδεδομένα όλων των ανωτέρω.
Έρευνα
Η έρευνα είναι η λιγότερο εμφανής από τις δραστηριότητες, αλλά αυτή που δίνει τα θεμέλια για τις άλλες. Η Δόρα Στράτου, παρόλο που δεν είχε σπουδάσει η ίδια, είχε την διορατικότητα να αντιληφθεί τη σπουδαιότητα της έρευνας για το χορό, σε μια εποχή που ήταν κάτι το άγνωστο όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στις περισσότερες ξένες χώρες. Την ώθησαν σ’ αυτό οι μετέπειτα καθηγητές πανεπιστημίου Δημήτριος Λουκάτος και Roderyk Lange. Εκανε πέρα τους ενδιάμεσους, αρνήθηκε να χορογραφήσει ή να στιλιζάρει τους χορούς και στράφηκε στα χωριά για να βρει από την πηγή γνήσιους χορούς, φορεσιές, κοσμήματα, τραγούδια και μουσικές. Καλούσε χορευτές ή οργανοπαίχτες να εμφανιστούν στην Αθήνα, και καμιά φορά τους κρατούσε μόνιμα στο συγκρότημα. Τραβούσε ταινίες σε μια εποχή που τα χωριά δεν είχαν ούτε ηλεκτρικό ρεύμα.
Μετά από διακοπή δέκα περίπου ετών, η έρευνα συνεχίστηκε από το 1988, αυτή τη φορά με επιστημονική μεθοδολογία. Πέρα από τις προσωπικές έρευνες του Αλκη Ράφτη, δόθηκε έμφαση στη συνεργασία με πολλούς νέους ερευνητές, αλλά και στην ενθάρρυνση παλαιών να στραφούν προς τον χορό. Γρήγορα δημιουργήθηκε έτσι ένα μεγάλο δυναμικό, μια “ερευνητική κοινότητα” γύρω από το Θέατρο, που καταξιώθηκε με εκατοντάδες δημοσιεύσεις (βιβλία, άρθρα, ανακοινώσεις σε συνέδρια, διδακτορικές διατριβές, μεταπτυχιακές ή πτυχιακές εργασίες).
Πρόκειται για έναν πολύ μεγαλύτερο αριθμό συνεργατών από αυτόν που αναφέρεται παρακάτω, ακόμα δε μεγαλύτερο αν συνυπολογιστούν εκείνοι στους οποίους δόθηκαν συμβουλές ή οδηγίες. Ορισμένοι αδρανοποιήθηκαν όταν πήραν το δίπλωμα ή την επιδιωκόμενη θέση, οι περισσότεροι όμως συνεχίζουν να παράγουν πρωτότυπο έργο.
Από τις παλιότερες επιτόπιες έρευνες που είχε κάνει η Δόρα Στράτου έχει συγκεντρωθεί πολύτιμο λαογραφικό υλικό σε φωτογραφίες, κινηματογραφήσεις, ηχογραφήσεις κλπ. Τώρα νέες έρευνες διεξάγονται με επιστημονική μεθοδολογία, και τα αποτελέσματά τους δημοσιεύονται σε περιοδικά και συνέδρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Παράλληλα λειτουργεί μια ομάδα έρευνας για τον αρχαίο ελληνικό χορό με τα αντίστοιχα μαθήματα, διαλέξεις, σεμινάρια, εκθέσεις και δημοσιεύσεις.
Με την επίβλεψη του καθηγητή Αλκη Ράφτη εκπονούνται διδακτορικές διατριβές και μεταπτυχιακές μελέτες με θέματα σχετικά με τον χορό. Πολύ συχνά, φοιτητές ελληνικών και ξένων πανεπιστημίων που εκπονούν εργασίες ζητούν βοήθεια στη μεθοδολογία, τη βιβλιογραφία και γενικά την πληροφόρηση. Έτσι, το Θέατρο με τις πολλαπλές δραστηριότητές του είναι το κεντρικό σημείο όπου συναντώνται όσοι αγαπούν τον ελληνικό χορό και όσοι προβληματίζονται μεθοδικά γι αυτόν.
Προσωπικές έρευνες του Αλκη Ράφτη
- Eθνογραφική έρευνα για το χορό στη Ρόδο (1980-83). Δημοσιεύτηκε ένα άρθρο. Ετοιμάζεται βιβλίο.
- Εθνογραφική έρευνα για το χορό στην Κάρπαθο (από το 1986). Δημοσιεύτηκαν δύο άρθρα και έγινε η επιμέλεια ενός δίσκου. Ετοιμάζεται βιβλίο με την Μαριγούλα Κρητσιώτη.
- Βιβλιογραφική έρευνα για το χορό στη διεθνή και την ελληνική ποίηση (από το 1981). Δημοσιεύτηκαν δύο ανθολογίες και ένα άρθρο. Ετοιμάζεται ελληνική ανθολογία.
- Συλλεκτική έρευνα για τον χορό στον φιλοτελισμό, καταγραφή και σχολιασμός 3.000 γραμματοσήμων και συγκέντρωση 1.000 εξ αυτών (από το 1988). Εκδόθηκε το λεύκωμα “Dances of the whole world. A complete catalogue of stamps” που πήρε 6 μετάλλια, και ετοιμάζεται ψηφιακός δίσκος CD-ROM.
- Αρχειακή έρευνα για το χορό στην εικονογραφία: χαρακτικά ξένων περιηγητών, εκκλησιαστικές απεικονίσεις, πίνακες ελλήνων και ξένων ζωγράφων, παλιές φωτογραφίες κ.ά. (από το 1982). Εκδόθηκε το λεύκωμα “Χορός 1900” και μια σειρά από 7 CD-ROM με 14.000 έργα τέχνης. Ετοιμάζεται μία έκθεση και δύο λευκώματα.
- Αρχειακή έρευνα για τη νεότερη βιβλιογραφία του αρχαίου ελληνικού χορού και τις προσπάθειες αναβίωσής του (από το 1989). Δημοσιεύτηκε ένα άρθρο και το λεύκωμα “Η Isadora Duncan και οι καλλιτέχνες”. Ετοιμάζονται εκδόσεις σε άλλες γλώσσες.
- Βιβλιογραφική έρευνα για την συγγραφή μιας εγκυκλοπαίδειας του ελληνικού χορού με 3.000 λήμματα. Εχουν αποδελτιωθεί πάνω από 1500 βιβλία και άρθρα, και 500 δίσκοι (από το 1979). Εκδόθηκε το 1995. Συνεχίζεται για την παραγωγή ψηφιακού δίσκου CD-ROM.
- Ιστορική έρευνα για τον χορό στη Μεσόγειο πριν το 1900. Εχουν αποδελτιωθεί 1.000 βιβλία περιηγητών. Ετοιμάζεται σειρά βιβλίων σε 4 γλώσσες.
Ερευνητικό έργο του Θεάτρου “Δόρα Στράτου” υπό την επιστημονική επίβλεψη του Αλκη Ράφτη
- Μαριγούλα Κρητσιώτη (βιβλιοθηκονόμος): “Ο χορός στην Κάρπαθο”. Εθνογραφική έρευνα. Εχουν δημοσιευτεί τρία άρθρα και ένας δίσκος. Ετοιμάζεται βιβλίο.
- Αννα Παναγιωτοπούλου-Ζήκου (καθηγήτρια φυσικής αγωγής, διδάσκουσα χορού στο ΤΕΦΑΑ Αθηνών): “Το χορευτικό φαινόμενο της επαρχίας Δωρίδας. Χορογένεση και χορογραφία του νεοελληνικού χορού”. Διδακτορική διατριβή στο ΤΕΦΑΑ Πανεπιστημίου Αθηνών. Εγκρίθηκε το 1992.
- Γιάννης Ζήκος (καθηγητής φυσικής αγωγής, διδάσκων χορού στο ΤΕΦΑΑ Αθηνών): “Το χορευτικό φαινόμενο της επαρχίας Βοϊου Κοζάνης. Παιδαγωγική σημασία και μορφωτική δύναμη του νεοελληνικού χορού”. Διδακτορική διατριβή στο ΤΕΦΑΑ Πανεπιστημίου Αθηνών. Εγκρίθηκε το 1992.
- Αλίκη Λάμπρου (λαογράφος): “Ο χορός στην Σκύρο”. Ερευνα για την συγγραφή βιβλίου. Δημοσιεύτηκε ένα άρθρο.
- Κωνσταντίνα Αμαράντου (τελειόφοιτος Φυσικής Αγωγής): “Χοροί και τραγούδια, ήθη και έθιμα στην Σινασό Καππαδοκίας”. Πτυχιακή εργασία στο ΤΕΦΑΑ Πανεπιστημίου Θράκης. Εγκρίθηκε το 1991.
- Χρήστος Μπρούφας (λαογράφος): “Τραγούδι, φορεσιά και χορός στους Βλάχους”. Επιτόπια έρευνα με συνεντεύξεις. Δημοσιεύτηκε ένα βιβλίο.
- Στέλα Βέργη (γλωσσολόγος, επίκουρη καθηγήτρια Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης): “Ο χορός ως σημειωτικό σύστημα”. Εξεδόθη το βιβλίο “Γλώσσα και ρυθμός”.
- Σμαράγδα Σβάρνα (μαθηματικός): “Χορός και μουσική στους πυθαγόρειους φιλόσοφους”. Βιβλιογραφική έρευνα.
- Νίκος Ζαγούρας (αναπληρωτής καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών): “Σχέσεις αρχαίας και δημοτικής μουσικής”. Δημοσιεύτηκαν δύο άρθρα.
- Anna Cirigliano (χορογράφος): “Οι ελληνικοί χοροί”. Διπλωματική εργασία στην Εθνική Ακαδημία Χορού, Ρώμη. Εγκρίθηκε το 1990. Δημοσιεύτηκε μια ανακοίνωση σε συνέδριο. Συνεχίζεται με θέμα “Χοροί των Δωδεκανήσων στα ιταλικά αρχεία”.
- Ρεγγίνα Καπετανάκη (χορογράφος, σκηνοθέτης): “Η θεατρικότητα του δημοτικού χορού”. Ερευνα για την συγγραφή βιβλίου.
- Φίλιππος Φιλίππου (καθηγητής φυσικής αγωγής, διδάσκων χορού στο ΤΕΦΑΑ Πανεπιστημίου Θράκης): “Ο παραδοσιακός χορός ως κοινωνικό φαινόμενο στην Ορμα της περιοχής Αριδαίας”. Εργασία για το μεταπτυχιακό δίπλωμα D.E.A. Εθνολογίας στην Ανωτάτη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Παρίσι. Εγκρίθηκε το 1993.
- Δημήτρης Γουλιμάρης (διπλωματούχος ΤΕΦΑΑ Πανεπιστημίου Θράκης): “Οψεις του χορευτικού φαινομένου στις περιοχές Μαλγάρων και Κεσάνης Ανατολικής Θράκης”. Ερευνητική εργασία για το μεταπτυχιακό δίπλωμα Εθνολογίας στο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών, Βέλγιο. Εγκρίθηκε το 1993.
- Νικολέττα Βερτσιώτη (πολιτικός μηχανικός): “Χορός και χώρος. Η αρχιτεκτονική διαμόρφωση του χώρου του χορού”. Διπλωματική εργασία στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών. Εγκρίθηκε το 1990.
- Κατερίνα Σταύρου (φιλόλογος): “Οι παραδοσιακοί χοροί της Αγιάσου Λέσβου και η σχέση τους με την κοινωνία”. Ερευνητική εργασία για το μεταπτυχιακό δίπλωμα D.E.A. Εθνολογίας στην Ανωτάτη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Παρίσι. Εγκρίθηκε το 1990.
- Marie-H*l*ne Delavaud-Roux (χορογράφος, αρχαιολόγος): “Ερευνες πάνω στο χορό στην Ελληνική Αρχαιότητα”. Διδακτορική διατριβή στο Πανεπιστήμιο Αιξ-Μασσαλίας, Γαλλία. Εγκρίθηκε το 1991. Δημοσιεύτηκαν άρθρα, ανακοινώσεις και βιβλίο, παρουσιάστηκε μια έκθεση και χορογραφίες.
- Elisabeth Hanley (καθηγήτρια στο Τμήμα Χορού του Πανεπιστημίου Penn State University, Η.Π.Α.): “Αλλαγές στους δημοτικούς χορούς κατά την σκηνική παρουσίασή τους”. Μελέτη κατά την διάρκεια εκπαιδευτικής άδειας στην Αθήνα το 1993.
- Christine Glauser (φιλόλογος): “Κοινωνιολογική μελέτη των ελληνικών χορευτικών συγκροτημάτων στην Γερμανία”. Σπουδαστική εργασία για το Τμήμα Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Λωζάνης, Ελβετία.
- Agn*s Mabille (κοινωνιολόγος): “Χορεύοντας ελληνικά στην Αθήνα του 1988”. Εργασία για το μεταπτυχιακό δίπλωμα Κοινωνιολογίας στο Πανεπιτήμιο του Παρισιού IV. Εγκρίθηκε το 1988.
- Gergely Born (χορογράφος): “Τα χορευτικά συγκροτήματα στην Ελλάδα ως κοινωνικό φαινόμενο. Σύγκριση με την Ουγγαρία”. Υπότροφος της Ελληνικής Κυβέρνησης. Μελέτη σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Λαϊκής Τέχνης της Ουγγαρίας.
- Στέργιος Θεοχαρίδης (αναλυτής πληροφορικής): “Χορευτικά έθιμα των Ελλήνων της περιοχής Ικονίου”. Αρχειακή και εθνογραφική έρευνα για την συγγραφή βιβλίου.
- Αναστασία Αναστασοπούλου (οικονομολόγος): “Οι τρόποι διάταξης των χορευτών στους ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς”. Συγκριτική μελέτη με επεξεργασία σε ηλεκτρονικό υπολογιστή.
- Anne Sorin & Sophie Deliyannis (ιστορικοί): “Οι ελληνικοί χοροί στις διηγήσεις των Γάλλων περιηγητών 1600-1900”. Εργασία για το μεταπτυχιακό δίπλωμα πληροφορικής αρχειοθέτησης στην Σχολή Πολιτικών Επιστημών, Παρίσι. Εγκρίθηκε το 1993.
- Δόρα Φαρμάκη (μηχανικός πληροφορικής): “Μελέτη για την δημιουργία ολοκληρωμένης τράπεζας οπτικών και άλλων πληροφοριών για την διαχείριση μεγάλης ιματιοθήκης”. Ερευνητικό πρόγραμμα χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ενωση.
- Αλέξια Μαργαρίτη (διπλωματούχος Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης): “Οι χοροί τεσσάρων χωριών της Καππαδοκίας”. Διπλωματική εργασία στο Τμήμα Ανωτέρων Σπουδών Χορού του Πανεπιστημίου του Παρισιού IV Σορβόνη. Εγκρίθηκε το 1988. Εχουν δημοσιευτεί τρία άρθρα και δύο ανακοινώσεις σε συνέδρια.
- Angela Shand (φιλόλογος): “Ο χορός από την εσωτερική σκοπιά”. Εργασία για το Δίπλωμα Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου της Μιννεσότα, Η.Π.Α. Εγκρίθηκε το 1991.
- Folk Dance Festival (Οργάνωση της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Βορείου Αμερικής): “Η ιστορία του Φεστιβάλ Λαικών Χορών FDF”. Μελέτη ανοιχτή σε συμβολές από πολλά άτομα με σκοπό την έκδοση σπονδυλωτού βιβλίου.
- Norvald Nilsen (εθνολόγος): “Ξένοι χοροί στα νορβηγικά σχολεία και γενικά την εκπαίδευση στην Σκανδιναβία”. Επιτόπια έρευνα ελληνικών χορών, σημειογραφία τους και προσαρμογή στην διδασκαλία στα σχολεία. Μελέτη με το Agder Musikkonservatorium, Νορβηγία.
- Σοφία Γκάρη-Ελευθερίου (οδοντίατρος): “Ο παραδοσιακός πολιτισμός των Ελλήνων της Κιουτάχειας”. Μελέτη για τη συγγραφή βιβλίου. Εγινε μια διάλεξη.
- Αγόρω Τσίου (φιλόλογος): “Τραγούδια και χορευτικά έθιμα στην περιοχή Κόνιτσας”. Μελέτη για την συγγραφή βιβλίου και την παραγωγή δίσκου.
- Χρίστος Ιακώβου (ιστορικός): “Η τελετουργική περιφορά αντικειμένων στην Κύπρο”. Ερευνα για την εκπόνηση διδακτορικής διατριβής.
- Αννα Λάζου (φιλόσοφος, επιστημονική συνεργάτις Πανεπιστημίου Αθηνών): “Ο αρχαίος ελληνικός χορός από φιλοσοφική άποψη”. Ερευνα για την εκπόνηση διδακτορικής διατριβής. Δημοσιεύτηκαν άρθρα και ανακοινώσεις σε συνέδρια.
- Frederick Naerebout (ιστορικός, διδάσκων στο Τμήμα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου του Λέιντεν): “Ο αρχαίος ελληνικός χορός και οι προσπάθειες αναβίωσής του”. Ερευνα για την εκπόνηση διδακτορικής διατριβής στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, Ολλανδία. Εξεδόθησαν δύο βιβλία.
- Sacha von Gerlach (χορογράφος): “Το δραματικό στοιχείο στον ελληνικό χορό”.
- Dorrit Poulsen (εθνολόγος): “Χορός και φορεσιά στα Μέγαρα”. Ερευνα με υποτροφία της δανικής κυβέρνησης για την συγγραφή βιβλίου και την ετοιμασία έκθεσης στην Κοπεγχάγη και στην Αθήνα.
- Kipps Horn (εθνομουσικολόγος): “Το στοιχείο του αυτοσχεδιασμού στην ελληνική παραδοσιακή μουσική”. Ερευνα για την εκπόνηση διδακτορικής διατριβής στο Πανεπιστήμιο Monash της Μελβούρνης.
- Βαγγέλης Λιάπης (δικηγόρος): “Χορός και φορεσιά στους Κουντουριώτες”. Μακροχρόνια επιτόπια έρευνα. Δημοσιεύθηκαν άρθρα, ανακοινώσεις σε συνέδρια και βιβλία.
- Αδαμαντία Αγγελή (οικονομολόγος): “Η εικονογραφία του χορού στην Ελλάδα του 19ου και 20ου αιώνα”. Καταγραφική μελέτη.
- Αθηνά Μαχά (ιστορικός, πτυχιούχος Πανεπιστημίου Ιωαννίνων): “Οι ελληνικές παραδοσιακές φορεσιές”. Δημοσιεύτηκε ένα βιβλίο και ένα CD-ROM.
- Naira Kilichian (ιστορικός χορού, μέλος της Ακαδημίας επιστημών του Ερεβάν): “Συγκριτική μελέτη αρμενικών και ποντιακών χορών”. Ανακοίνωση σε συνέδριο, συνεχίζεται για τη συγγραφή βιβλίου.
- Angharad James (διπλωματούχος χορού Πανεπιστημίου του Surrey): “Καταγραφή ελληνικών χορών με σημειογραφία Benesh”. Ερευνα για την συγγραφή βιβλίου.
- Περικλής Παπακώστας (πτυχιούχος Φυσικής Αγωγής): “Ο χορός στην περιοχή Νευρόπολης Αγράφων Καρδίτσας. Κοινωνιολογική προσέγγιση”. Ερευνα για την εκπόνηση διδακτορικής διατριβής.
- Corina Oosterveen (διπλ. παιδαγωγικής του χορού): “Εφαρμογές του παραδοσιακού χορού στη σύγχρονη κοινωνία”. Ερευνα για τη διατύπωση νέων μεθόδων διδασκαλίας του παραδοσιακού χορού.
- Ιωάννης Μάνος (ιστορικός-αρχαιολόγος): “Εθνολογική έρευνα για το χορό και τη μουσική στο χωριό Ψαράδες Φλώρινας”. Επιτόπια έρευνα για την εκπόνηση διδακτορικής διατριβής.
- Anna Molnar (choreographer, teacher of physical education: “Ο ρόλος, η θέση και σημασία του χορούκαι της μουσικής στην ελληνική εκπαίδευση”.
- Mary Kerner (dance historian and critic): “Isadora Duncan and ancient Greek dance”.
- Praxithea Kyriakidis, Melbourne, Australia: “Οι χοροί στα Δωδεκάννησα”.
- Αριάδνη-Δάφνη Στεργιοπούλου: “Η μουσικοχορευτική παράδοση στην Γουμένισσα, Κιλκίς”.
- Inger Zielfelt (Sweden): “The comparative study between Swedish Folk Culture and the Greek one.
- Ευάγγελος Ρούμπας: Ο παραδοσιακός πολιτισμός Παρακαλάμου Ιωαννίνων.
- Madeleine Lytton (choreographer): “Isadora Duncan and Greece”.
- Daniel Koglin (Germany): Greek Music of Thrace, kaval.
- Μαριλένα Φατούρου (Ελλάδα): Ανατολίτικος χορός.
- Martha Cotrim (Brazil): A la recherche du temple perdu. Research on training for actors and dancers as initiation to reativity.
- Mohamed Sadek & Sotiria Patsiou (CID members) : “Συγκριτική μελέτη των παραδοσιακών χορών και της μουσικής Ελλάδας και Αιγύπτου”.
- Bettina Henkel (CID member) : Greek face-to-face dances
- Margarita Kefalaki (CID member) : Χορός στη Νάξο και Κορσική
- Αθανασία Κοντονίκου (CID member): Performance-Χορογραφία και Εκπαίδευση ?
- Νεκτάριος-Πέτρος Γιούτσος (CID member): “Χοροί Νυμφών, Μαινάδων και άλλων γυναικών κατά την αρχαιότητα”.
- Καλλιόπη Βαρουδάκη (CID member): Καταγραφή χορευτικών συγκροτημάτων και σχολών χορού. Ο ρόλος τους στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.
- Κάρεν Ελίζαμπεθ Αν Κρίγκελ: “Συγκριτική μελέτη των παραδοσιακών χορών μεταξύ Ελλάδας και Κορέας”.
- Ms. Zoe Robinson (U.K.): “Archetypes as expressed in Movement”.
- Ms. Gordana Blagojevic (Serbia): Συγκριτική μελέτη των σέρβικων και ελληνικών παραδοσιακών χορών στον εικοστό αιώνα
- Ms. Jo Tyler Smith (CID member 7851): Χορός στο Αρχαίο Ελληνικό Δράμα
- Βασιλική Φαρμάκη (CID member): A Collective Disposition: Dancing the Greek Dances at the Age of the Individualistic Culture
- Χαράλαμπος Μπακόπουλος: Παραδοσιακοί χοροί, ήθη και έθιμα της Αμοργού. Θέατρο “Δόρα Στράτου” & Ιδρυμα Σ. Νιάρχου, 2007.
- Αδαμαντία Χριστοφιλοπούλου: Καταγραφή χορευτικών παραδόσεων και εθίμων στα Λαγκάδια Αρκαδίας. Ψυχαγωγία (διασκέδαση, χορός, τραγούδι κ.λπ.). Θέατρο “Δόρα Στράτου” & Ιδρυμα Σ. Νιάρχου, 2007.
- Μαριγούλα Κρητσιώτη: Το Οθος Καρπάθου ως ερευνητικό πεδίο μουσικοχορευτικών παραδόσεων. Θέατρο “Δόρα Στράτου” & Ιδρυμα Σ. Νιάρχου, 2007.
- Δημήτριος Ι. Λιανοστάθης: Καταγραφή χορών, τραγουδιών και εθίμων στους Κουρκουλούς Ευβοίας. Θέατρο “Δόρα Στράτου” & Ιδρυμα Σ. Νιάρχου, 2007.
- Γιώργος Σταυρόπουλος: Καταγραφή χορευτικών εθίμων στη Σύρο. Θέατρο “Δόρα Στράτου” & Ιδρυμα Σ. Νιάρχου, 2007.
- Λαμπρινή Ράικου: Τσουκαλάδες Βοιωτίας, ένα αμιγές σαρακατσάνικο χωριό. Καταγραφή χορών και σχετικών εθίμων. Θέατρο “Δόρα Στράτου” & Ιδρυμα Σ. Νιάρχου, 2007.
- Αγόρω Τσίου: Κάντσικο Μαστοροχωρίων Κόνιτσας. Παραδοσιακοί χοροί και τραγούδια σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής. Θέατρο “Δόρα Στράτου” & Ιδρυμα Σ. Νιάρχου, 2007.
- Καλλιόπη Βαρουδάκη: Καστελλόριζο. Ερευνα και καταγραφή χορευτικών και άλλων στοιχείων του παραδοσιακού πολιτισμού. Θέατρο “Δόρα Στράτου” & Ιδρυμα Σ. Νιάρχου, 2007.
- Ιωάννης Σ. Βερώνης: Καταγραφή χορών και σχετικών εθίμων στον Δαμαριώνα Νάξου. Ψυχαγωγία (διασκέδαση, χορός, τραγούδι κ.λπ.). Θέατρο “Δόρα Στράτου” & Ιδρυμα Σ. Νιάρχου, 2007.
- Αννα Λάζου: Ερευνα για τις χορευτικές και θεατρικές παραδόσεις στο χωριό Σκουληκάδο Ζακύνθου. Θέατρο “Δόρα Στράτου” & Ιδρυμα Σ. Νιάρχου, 2007.
Καταγραφή χορών και σχετικών εθίμων
Κατά τη διάρκεια των ετών 2006 και 2007 το Θέατρο “Δόρα Στράτου” εξετέλεσε ένα εθνογραφικό πρόγραμμα επιτόπιας έρευνας με τον τίτλο “Καταγραφή χορών και σχετικών εθίμων”.
Το πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε εξ ολοκλήρου από το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
Περιελάμβανε την αποστολή ομάδων από τρεις ειδικευμένους ερευνητές σε καθένα από τα 10 χωριά ή νησιά της
Ελλάδας που επελέγησαν, με σκοπό να παρατηρήσουν, να καταγράψουν και να μελετήσουν τα έθιμα που περιλαμβάνουν χορό.
Το σκεπτικό και το όφελος
Το σκεπτικό της έρευνας, όπως διατυπώθηκε στην πρόταση που υπεβλήθη στο Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
Μια πλήρης έρευνα θέλει περισσότερο χρόνο και άτομα, γι αυτό εδώ την ονομάζουμε καταγραφή. Υπεύθυνος θα είναι ο καθηγ. Αλκης Ράφτης, ο οποίος έχει διδάξει μεθοδολογία της έρευνας του χορού στη Σορβόννη και είναι ο θεμελιωτής της έρευνας του χορού στην Ελλάδα. Θα εργασθεί χωρίς αμοιβή για την προετοιμασία, τον συντονισμό της ομάδας και τη διατύπωση των αποτελεσμάτων.
Υπάρχει μεγάλη εμπειρία από παρόμοιες καταγραφές που έχουν κάνει ερευνητές του Θεάτρου “Δόρα Στράτου” τα τελευταία 20 χρόνια, με πάμπολλες δημοσιεύσεις σε συνέδρια, περιοδικά, σεμινάρια, βιβλία κλπ. Υποβάλλεται κατάλογος εκδόσεων και εκδηλώσεων.
Τρία ή τέσσερα άτομα διαφορετικών ειδικοτήτων αναλαμβάνουν ένα χωριό ή ένα νησί. Σκοπός τους είναι η καταγραφή των παλιών συνηθειών του χορού, από ηλικιωμένα άτομα, πριν οι πληροφορίες αυτές χαθούν.
Το κριτήριο επιλογής των χωριών είναι ότι εκεί υπάρχουν ενδείξεις για την ύπαρξη σημαντικών και αδημοσίευτων πληροφοριών. Μπορεί όμως στην πορεία να εξεταστούν άλλα χωριά, αν ορισμένα από τα παρακάτω αποδειχτούν φτωχά σε υλικό.
Το όφελος από τη σωστική αυτή καταγραφή θα είναι σημαντικό και πολύπλευρο.
Πέρα από τη γενική ωφέλεια που απορρέει από κάθε επιστημονική έρευνα, και μάλιστα επιτόπια
α) Θα δοθεί κίνητρο στα χωριά αυτά και τα γειτονικά τους για να συνεχίσουν ή να αναβιώσουν
τα χορευτικά τους έθιμα.
β) Θα διαδοθούν οι χοροί που θα καταγραφούν, καθώς θα διδάσκονται ευρύτερα από τους
δασκάλους χορού
γ) Θα παρακινηθούν άλλοι ερευνητές να προχωρήσουν σε παρόμοιες έρευνες σε άλλες περιοχές,
και θα τους δοθούν τα μεθοδολογικά εργαλεία.
δ) Θα χρησιμεύσει ως παράδειγμα σε υπεύθυνους παραστάσουν να παρουσιάζουν επί σκηνής
ή τηλεοπτικά χορούς (όπως και φορεσιές, μουσική, τραγούδια) από επιτόπια έρευνα, αντί για παραποιημένα.
ε) Θα γίνουν γνωστά αυτά τα χωριά και πιθανώς να προσελκύσουν επισκέπτες με τη δημοσιότητα που θα δοθεί
στις πολιτιστικές τους ιδιαιτερότητες.
Οι φάσεις της κάθε έρευνας
Σε πολύ γενικές γραμμές, η πορεία των εργασιών για την κάθε ομάδα ακολουθεί το παρακάτω διάγραμμα.
Εννοείται ότι οι τοπικές συνθήκες επιβάλλουν σε κάθε ομάδα την παράλληλη διεκπεραίωση διαφόρων από τις εργασίες, παρόλο που εδώ καταγράφονται διαδοχικά:
- Προετοιμασία, βιβλιογραφική έρευνα
- Προπαρασκευαστικές επαφές με τις αρχές, με εντόπιους ερευνητές, με χορευτικά συγκροτήματα, συλλόγους, λαογραφικά μουσεία, πληροφορητές
- Επαφές με χωριανούς τηλεφωνικά, συνεντεύξεις με χωριανούς που βρίσκονται στην Αθήνα, αναγνωριστική επίσκεψη στο χωριό.
- Επισκέψεις κατά διαστήματα και παραμονή στο χωριό, συνεντεύξεις με ηλικιωμένους κατοίκους, βιντεοσκοπήσεις, ηχογραφήσεις. Συμμετοχική παρατήρηση σε γεγονότα (πανηγύρια, γάμοι, γιορτές, παραστάσεις)
- Συνεντεύξεις με χωριανούς (κατά προτίμηση ηλικιωμένους)
- Απομαγνητοφώνηση συνεντεύξεων, ταξινόμηση και επεξεργασία του πληροφοριακού υλικού, συγγραφή του κειμένου της έκθεσης (περίπου 200 σελίδες).
- Υποβολή της μελέτης στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, με αντίγραφο στο Θέατρο “Δόρα Στράτου”, μαζί με το συνοδευτικό υλικό (φωτογραφίες, βίντεο, ηχογραφήσεις, χάρτες) σε ψηφιακή μορφή.
Οι περιοχές που ερευνήθηκαν, με τους αντίστοιχους υπεύθυνους:
- Οθος Καρπάθου Μαριγούλα Κρητσιώτη
- Τσουκαλάδες Βοιωτίας Λαμπρινή Ράικου
- Καστελλόριζο Δωδεκανήσων Καλλιόπη Βαρουδάκη
- Δαμαριώνας Νάξου Αδαμαντία Αγγελή
- Δροπηγή (Κάντσικο) Κόνιτσας Αγόρω Τσίου
- Αμοργός Κυκλάδων Χαράλαμπος Μπακόπουλος
- Λαγκάδια Αρκαδίας Αγγελική Νικήτα
- Σύρος Κυκλάδων Γεώργιος Σταυρόπουλος
- Σκουλικάδο Ζακύνθου Γεώργιος Βούτος
- Κουρκουλοί Εύβοιας Δημήτριος Λιανοστάθης
Γενικός υπεύθυνος του προγράμματος Αλκης Ράφτης
Γραμματεία Αδαμαντία Χριστοφιλοπούλου
Κριτήρια για την επιλογή των ερευνητών-μελών των ομάδων ήταν:
α) Εμπειρία από επιτόπιες έρευνες για το χορό και τα σχετικά με αυτόν θέματα
β) Παρακολούθηση αντίστοιχων σεμιναρίων, διαλέξεων, συνεδρίων
γ) Γνώση των χορών της ευρύτερης περιοχής του χωριού, και της Ελλάδας γενικά
δ) Θεωρητικές γνώσεις από σπουδές ή από διαβάσματα
ε) Διαθέσιμος χρόνος, δεδομένου ότι όλοι έχουν μια βιοποριστική εργασία.
Το τελευταίο αποδείχτηκε σημαντικό γιατί έπρεπε να παίρνουν άδειες απουσίας από την εργασία τους, να ρυθμίζουν ανάλογα τις οικογενειακές τους υποχρεώσεις και να αφιερώνουν πολύ χρόνο στην Αθήνα για τις συχνές συναντήσεις και για τη συγγραφή της έκθεσης.
Περιεχόμενα της κάθε έρευνας
- Γεωγραφία. Χάρτες, διαγράμματα, γύρω περιοχές
- Ιστορία. Σύνθεση πληθυσμού
- Ασχολίες κατοίκων
- Δημογραφικά στοιχεία (πριν, και μέχρι σήμερα)
- Οικονομικά στοιχεία (πριν, και μέχρι σήμερα)
- Παραδοσιακή ζωή. Επαγγέλματα, κύκλος του χρόνου
- Περιστάσεις όπου χορεύουν
- Χοροί. Διαδικασίες πριν, κατά και μετά το χορό
- Άλλες πληροφορίες σχετικές με το χορό
- Μουσική
- Τραγούδια
- Φορεσιά
- Βιβλιογραφία για το χωριό και την περιοχή
- Βιντεοσκοπήσεις, ηχογραφήσεις, φωτογραφίες
Οι 10 μελέτες ολοκληρώθηκαν και παραδόθηκαν τον Οκτώβριο 2008.
Δημοσιοποίηση
Η δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων των ερευνητικών ομάδων θα γίνει με διάφορους τρόπους, όπως:
- Ανακοινώσεις σε συνέδρια, και ιδιαίτερα στο ετήσιο Παγκόσμιο Συνέδριο για την Ερευνα του Χορού.
- Άρθρα σε περιοδικά και τοπικές εφημερίδες
- Διαλέξεις και σεμινάρια, στο Θέατρο “Δόρα Στράτου” και αλλού
- Δημοσίευση, με τη μορφή βιβλίων ή DVD
Σε κάθε δημοσιοποίηση θα αναφέρεται εμφανώς ότι οι πληροφορίες προέρχονται από την έρευνα την οποία χρηματοδότησε το Ίδρυμα “Σταύρος Νιάρχος”
Δείτε τις έρευνες εδώ.